Tổn thất trong bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu

# Tổn thất trong bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu

Tổn thất là gì?

Tổn thất là những hư hại, mất mát của đối tượng bảo hiểm do những rủi ro được bảo hiểm gây nên.


Phân loại tổn thất

1. Theo quy mô và mức độ tổn thất

Chia thành hai loại: tổn thất toàn bộ và tổn thất bộ phận.

Tổn thất toàn bộ là mức độ tổn thất 100% giá trị bảo hiểm. Gồm hai loại: tổn thất toàn bộ thực tính và tổn thất toàn bộ ước tính.

Tổn thất toàn bộ thực tính: đối tượng bảo hiểm bị hư hỏng, mất mát. Có 4 trường hợp:

• Hàng hóa bị hủy hoại hoàn toàn (tàu bị tai nạn, hàng rớt xuống biển không lấy lại được).
• Hàng hóa bị tước đoạt không lấy lại được (do cướp biển).
• Hàng hóa không còn là vật thể được bảo hiểm (mất giá trị thương mại hoặc công dụng, ví dụ gạo bị ẩm mốc).
• Hàng hóa trên tàu được tuyên bố mất tích (tàu mất tích trong một khoảng thời gian, không nhận được tin tức).

Tổn thất toàn bộ ước tính: hàng hóa hư hỏng gần như toàn bộ, muốn cứu phần còn lại phải bỏ chi phí đưa về cảng đích. Nếu giá trị hàng tổn thất cộng chi phí đưa hàng về cảng đích bằng hoặc cao hơn giá trị bảo hiểm, phải thông báo ngay cho người bảo hiểm và đề xuất phương án xử lý.

Lưu ý: đây là hàng hóa bị rủi ro đang trong quá trình vận chuyển.

Tổn thất bộ phận là tổn thất một phần hàng hóa hoặc hàng hóa bị giảm giá trị. Có 4 trường hợp:

• Giảm số lượng: số bao, số kiện giao thiếu hoặc hàng bị cuốn trôi.
• Giảm trọng lượng: gạo, bắp bị rơi vãi.
• Giảm giá trị sử dụng: gạo bị ẩm mốc, lên men.
• Giảm thể tích: xăng, dầu bị rò rỉ.

2. Theo quyền lợi bảo hiểm

Chia làm hai loại: tổn thất riêng và tổn thất chung.

Tổn thất riêng chỉ gây thiệt hại cho một hoặc một số quyền lợi của chủ hàng và chủ tàu. Ngoài thiệt hại vật chất, còn phát sinh chi phí liên quan để hạn chế hư hại – gọi là tổn thất chi phí riêng. Nếu thuộc trách nhiệm người bảo hiểm, họ bồi thường tổn thất riêng và chi phí liên quan như: chi phí xếp dỡ, gửi hàng, phân loại, thay thế bao bì.

Ví dụ: hàng hóa bị mưa gió, nước biển làm ẩm mốc – chủ hàng tự chịu hoặc đòi bồi thường từ công ty bảo hiểm, không phân bổ cho chủ tàu hoặc chủ hàng khác. Đây là tổn thất riêng.

Tổn thất chung xảy ra khi có rủi ro không lường trước (đâm va, cháy) và phải hy sinh một phần để cứu toàn bộ tàu và hàng. Tổn thất chung liên quan đến tất cả quyền lợi trên tàu, phải phân bổ chính xác cho các bên. Giá trị tổn thất chung gồm hai yếu tố:

• Hi sinh tổn thất chung: hy sinh một phần tài sản để cứu phần còn lại. Phải thỏa mãn đồng thời 3 điều kiện:

- Cố ý gây ra tổn thất (nhưng vẫn được bảo hiểm). - Vì sự an toàn chung của các quyền lợi trên tàu. - Trong trạng thái cấp bách.

• Chi phí tổn thất chung: chi phí trả cho người thứ ba để cứu tàu và hàng thoát nạn hoặc giúp tàu tiếp tục hành trình. Gồm: chi phí cứu nạn, làm nổi tàu khi mắc cạn, thuê tàu kéo, lai dắt.

Chủ tàu và chủ hàng cùng tính toán, đóng góp theo tỷ lệ. Nếu chủ hàng tham gia bảo hiểm, người bảo hiểm sẽ thay họ đóng góp khoản này.

Các hy sinh cụ thể:

• Vứt hàng xuống biển để làm nhẹ tàu.
• Tăng sức máy quá mức để qua bão hoặc ra khỏi chỗ mắc cạn.
• Tưới nước vào hầm tàu để dập lửa.
• Gọi tàu kéo trợ giúp.
• Ghé cảng để ẩn nấp, sửa chữa hoặc xếp lại hàng.

Khi đủ hai yếu tố trên, thuyền trưởng có thể tuyên bố tổn thất chung.

3. Cách giải quyết tổn thất chung

Sau khi tuyên bố, thuyền trưởng thực hiện:

• Thiết lập giá trị khi về đến bến của các thành phần trong “cộng đồng quyền lợi” (khối được cứu vãn).

- Trị giá tàu lúc về tới bến: sai biệt giữa giá trị trước biến cố và phí sửa chữa sau biến cố. - Trị giá các lô hàng còn tốt không tổn thất.

• Thiết lập trị giá các quyền lợi bị hy sinh (khối bị hy sinh).

- Nếu là tàu: chi phí sửa chữa cần thiết, các phần máy bị hy sinh, phí cập bến gồm lương thực, tiền ăn thủy thủ, dầu nhớt, nước trong thời gian lưu bến. Không tính tổn thất riêng. - Nếu là hàng hóa: trị giá các tổn hại và giá trị đã hy sinh.

• Đề cử trọng tài để xác định giá trị đóng góp và giá trị hy sinh, phân phối theo nguyên tắc khối được cứu vãn đóng góp theo tỷ lệ trên giá trị được cứu.

Khối được cứu vãn gọi là “khối đóng góp”. Khoản góp chia cho mỗi phần bị hy sinh thuộc “khối lượng đền bù” theo tỷ lệ giá trị hy sinh. Tất cả quyền lợi đều chịu cùng tỷ lệ đóng góp.