Điều kiện FOB (Free On Board) – Giao hàng trên tàu
FOB (Free On Board) – Giao hàng trên tàu – là điều kiện giao hàng theo Incoterms 2000. Theo đó, người bán giao hàng khi hàng đã qua lan can tàu tại cảng bốc hàng quy định. Điều kiện này chỉ dùng cho vận tải đường biển hoặc đường thủy nội địa. Nếu các bên không có ý định giao hàng qua lan can tàu, nên dùng điều kiện FCA.
FOB nghĩa là hàng hóa được người bán đặt lên tàu do người mua chỉ định tại cảng giao hàng thuộc nước người bán. Người mua chịu mọi chi phí và rủi ro về mất mát hoặc hư hại hàng hóa kể từ sau điểm ranh giới đó. Người bán phải làm thủ tục thông quan xuất khẩu. Nếu người mua không muốn liên đới các công việc tại nước xuất khẩu, nên chọn FOB để tối ưu chi phí.
Trách nhiệm và chi phí của người bán và người mua
| Nội dung | Người bán (Seller) | Người mua (Buyer) |
|---|---|---|
| Trách nhiệm | - Vận chuyển hàng hóa tới cửa khẩu xuất hàng. - Làm thông quan xuất khẩu và đóng thuế phí xuất khẩu (nếu có). - Dỡ hàng hóa khỏi phương tiện vận tải nội địa. - Bốc hàng lên phương tiện vận tải quốc tế do người mua chỉ định. - Chịu local charge tại đầu xuất. | - Thuê phương tiện vận tải quốc tế (tàu biển). - Chịu Local Charge ở đầu nhập. - Dỡ hàng từ phương tiện vận tải chính xuống cảng nước người mua. - Thông quan nhập khẩu, đóng thuế nhập khẩu, VAT (nếu có). - Vận chuyển hàng từ cảng nhập đến kho người mua bằng phương tiện vận tải nội địa. - Dỡ hàng khỏi phương tiện vận tải nội địa tại kho người mua và nhập kho. |
| Chi phí | - Sản xuất, đóng gói hàng hóa, vận tải… - Thông quan xuất khẩu, đóng thuế phí xuất khẩu (nếu có). - Chi phí dỡ hàng khỏi phương tiện vận tải nội địa và bốc hàng lên tàu do người mua chỉ định. | - Cước vận chuyển quốc tế. - Chi phí tại cảng nhập, thông quan nhập khẩu và thuế nhập khẩu. - Vận chuyển nội địa nước nhập khẩu. |
Điểm chuyển giao rủi ro hàng hóa
Người bán chịu mọi rủi ro về mất mát hoặc hư hại hàng hóa cho đến khi hàng qua lan can tàu tại cảng bốc hàng quy định. Người mua chịu mọi rủi ro kể từ thời điểm hàng qua lan can tàu tại cảng gửi hàng. Người mua phải chịu rủi ro kể từ ngày quy định hoặc ngày cuối cùng của thời hạn gửi hàng. Nếu người mua có quyền quyết định thời gian gửi hàng và/hoặc cảng đến, phải thông báo đầy đủ cho người bán.
Bảo hiểm hàng hóa
Theo FOB, không bắt buộc bên nào phải mua bảo hiểm. Tuy nhiên, để phòng tránh rủi ro, khuyến khích bên có đoạn rủi ro dài hơn mua bảo hiểm. Người bán có đoạn rủi ro ngắn (từ kho đến khi hàng đặt trên tàu). Người mua có đoạn rủi ro dài (từ khi hàng lên tàu đến khi về kho), nên khuyến khích người mua mua bảo hiểm để bảo vệ lợi ích.
Những rủi ro trong quá trình vận tải
- Yếu tố thiên nhiên: bão, sóng lớn, biển động gây lật, nghiêng tàu, gãy thân tàu, hàng hóa rò rỉ, vỡ nát. Sét đánh có thể gây cháy, hư hại. Động đất, sóng thần gây mất mát hàng hóa.
- Tai nạn.
- Rủi ro con người: mất cắp, mất trộm, thiếu hụt, không giao hàng do hành động phi pháp của thuyền trưởng và thuyền viên.
Nhận xét
Đối với người bán, FOB giúp giảm thiểu rủi ro và chi phí vận chuyển đến cảng xuất khẩu. Sau khi hàng lên tàu, trách nhiệm chuyển sang người mua.
Đối với người mua, FOB cho phép kiểm soát quá trình vận chuyển từ cảng xuất khẩu đến cảng nhập khẩu, tự chọn nhà vận chuyển phù hợp. Tuy nhiên, người mua phải chịu trách nhiệm và chi phí vận chuyển, thủ tục hải quan, bảo hiểm.
Tóm lại, FOB có lợi cho cả hai bên, giúp chia sẻ trách nhiệm và rủi ro. Cả hai bên cần hiểu rõ quyền và trách nhiệm để quá trình giao hàng thuận lợi và đúng hẹn.